Narodni pokret Srbije najoštrije osuđuje odluku Vlade Srbije koja je 14. novembra, simbolično ili ne, 14 dana nakon nezapamćene tragedije u Novom Sadu, donela odluku kojom se zgradama Generalštaba Vojske Srbije i Crne Gore i Ministarstva odbrane u Beogradu, koje je projektovao čuveni arhitekta Nikola Dobrović, ukida svojstvo kulturnog dobra.
Vlada je nastavila da radi u svom dosadašnjem maniru, pa je ovu odluku donela suprotno Zakonu o kulturnom nasleđu, nepoštujući utvrđenu proceduru, a pozivajući se na član 61. koji se odnosi na kulturna dobra koja su izgubila neka od svojstva koja su potrebna da bi tu zaštitu uživala.
Proglašavanje za kulturno dobro, kao i ukidanje takve zaštite, vrši se u skladu sa Zakonom predviđenom, rigoroznom, procedurom, koju sprovodi Republički zavod za zaštitu spomenika kulture, koja između ostalog obuhvata i javno oglašavanje kako bi se obrazložili razlozi koji ukazuju na to da su svojstva određene nepokretnosti od posebnog kulturnog i istorijskog značaja ili da su takva svojstva prestala.
Struka smatra da Dobrovićeve zgrade nisu izgubile nijedno svojstvo koje bi moglo da dovede do toga da izgube dosadašnju zaštitu, jer oštećeni delovi mogu da se rekonstruišu, što je u skladu sa odredbama Venecijanske konvencije, čiji je Srbija potpisnik, posebno imajući u vidu da desnu kulu još uvek koristi vojska.
Područje uz Ulicu Kneza Miloša je prostor koji je počeo da se razvija u vreme vladavine kneza Miloša kao državni, administrativni i vojni centar srpskog Beograda, a njeno uređenje je rezultat prvog urbanističkog plana ovog dela Beograda četrdesetih godina 19. veka i predstavljao je najmoderniju urbanizaciju koja je uveliko primenjivana širom Evrope.
Sliku ulice je do početka Drugog svetskog rata najviše odredilo prisustvo velikih javnih građevina, u kojima su danas smeštene Vlada Srbije, Ministarstvo finansija, kao i Ministarstvo Spoljnih poslova, a tu je i zgrada starog Generalštaba, prema projektu ruskog arhitekte Vasilija Vilhelma Baumgartena, koja predstavlja jedan od najznačajnijih primera akademske arhitekture, sa jedinstvenim enterijerom u stilu ruskog neobaroka i ampira.
Nakon završetka Drugog svetskog rata, podignute su zgrade Generalštaba Vojske Srbije i Crne Gore i Ministarstva odbrane u Beogradu i postale su, zajedno sa ostalim, jedna od najmarkantnijih urbanih slika Beograda.
Zgrada Strog Generalštab, kao i dve Dobrovićeve zgrade: novi Generalštab i Ministarstvo odbrane su pojedinačno zaštićene – stari Generalštab iz 1928. zaštićen je 1984. godine, dok su Dobrovićeve zaštićene 2005. godine. Sva tri objekta uživaju i zaštitu u okviru zaštićene celine ulice Kneza Miloša, kao i urbanističku zaštitu.
Ono što je vrlo važno reći je da je postupak skidanja zaštite retkost i da se sprovodi samo kada se može dokazati da kulturno dobro više ne poseduje vrednosti zbog kojih je bilo zaštićeno ili ako postoje drugi opravdani razlozi.
NPS ističe da je zaprepašćujuća činjenica da je Vlada Srbije, samo 14. dana nakon obrušavanja nadstrešnice u Novom Sadu, kao rezultat korupcije i nezakonitog rada institucija, donela nezakonitu odluku, koja je povezana sa izvođenjem građevinskih radova.
Naime, po sporazumu koji je u maju ove godine, ministar građevine u ostavci, Goran Vesić potpisao sa američkim investitorima, predviđena je izgradnja hotela na mestu Dobrovićevih zgrada.
NPS će kao najveća opoziciona parlamentarna stranka upotrebiti sve raspoložive institucionalne mehanizme da se izvršenje ove odluke spreči, a pridružujemo se i svim ostalim oblicima protivljenja koje će organizovati stručna javnosti i građani Beograda i Srbije.
mr Marko Bogdanović, magistar istorije umetnosti
dr Ana Jakovljević, advokat i narodni poslanik
